Modern ceza hukuku, temel olarak iki ana bölümde ele alınır:
Genel hükümler
Özel hükümler
Ceza kanunlarının özel hükümler kısmı, kanun koyucu tarafından suç olarak tanımlanan ve ceza yaptırımına bağlanan fiilleri içerirken; genel hükümler ise bu suçların tamamına uygulanabilen ortak kuralları düzenler.
Ceza hukuku kısaca, kanunlarda yer alan hükümlere aykırı davranışların hangi şartlarda suç sayılacağını ve bu fiillere hangi yaptırımların uygulanacağını belirleyen, kişilerin uğradığı haksızlıkları yaptırıma bağlayan bir kamu hukuku dalıdır. Devletin cezalandırma yetkisinin sınırları ve usulü bu alan içinde çizilir.
Ceza mevzuatında genel hükümler ile özel hükümler arasında kapsam ve işlev bakımından önemli farklılıklar vardır:
Özel hükümler; hangi eylemlerin suç oluşturduğunu, bu suçların unsurlarını ve uygulanacak ceza miktarlarını belirler.
Genel hükümler ise tüm suç tipleri için geçerli olan ortak esasları kapsar; örneğin:
Haksız tahrik
Meşru savunma ve sınırın aşılması
Suça teşebbüs
Suça iştirak
Suçların içtimaı gibi kurumlar bu bölümde düzenlenir.
Ceza hukuku alanına giren başlıca kanunlar özetle şunlardır:
Türk Ceza Kanunu
Ceza Muhakemesi Kanunu
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun
Kabahatler Kanunu
Toplu iş ilişkileri ve sendikal haklara ilişkin düzenlemeler
Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun
Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu
Terörle Mücadele Kanunu
Polis Vazife ve Salahiyetleri Kanunu
Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun
Çocuk Koruma Kanunu
Mal bildirimine, rüşvet ve yolsuzlukla mücadeleye ilişkin kanunlar
Bu mevzuat çerçevesinde adli makamlar delilleri toplar, gerekli inceleme ve değerlendirmeyi yapar ve hukuka aykırı fiiller hakkında cezai yaptırım uygular.
Ceza yargılamasını yürüten başlıca mahkemeler ise şunlardır:
Ağır Ceza Mahkemeleri
Asliye Ceza Mahkemeleri
Sulh Ceza Hakimlikleri
Çocuk Mahkemeleri
Çocuk Ağır Ceza Mahkemeleri
İcra Ceza Mahkemeleri
Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemeleri
Bölge Adliye Mahkemeleri ceza daireleri
Yargıtay ceza daireleri
Bu mahkemeler, suçun niteliğine ve kanundaki düzenlemeye göre farklı derecelerde yargılama yapar.
Ceza avukatı, ceza alanındaki uyuşmazlıklarda; savcılık soruşturmaları ve mahkeme yargılamaları sırasında sanığı savunan veya mağdura hukuki yardım sağlayan avukattır. Türk hukukunda resmî olarak “ceza avukatı” şeklinde bir uzmanlık unvanı bulunmamakla birlikte, ağırlıklı olarak ceza davalarıyla ilgilenen ve bu alanda tecrübe sahibi olan avukatlar uygulamada bu şekilde anılır. Ceza avukatı;
Suçun mağduruna vekil,
Suç isnadı altındaki kişiye ise müdafi sıfatıyla hizmet verir.
Doğrudan kişi özgürlüğü, tutuklama riski ve mağdur haklarıyla ilgilenmesi nedeniyle ceza avukatının sorumluluğu son derece ağır ve hassastır.
Ceza yargılaması sürecinde sıklıkla şu tür koruma tedbirleri gündeme gelebilir:
Arama
Elkoyma
Yakalama
Gözaltı
Tutuklama
Adli kontrol vb.
Re’sen soruşturulan suçlarda, ceza zamanaşımı süresi dolmamışsa, suçun yetkili makamlar tarafından öğrenilmesiyle birlikte soruşturma aşaması başlar; yeterli şüphe ve delil oluştuğunda iddianame düzenlenerek kovuşturma aşamasına geçilir. Takibi şikâyete bağlı suçlarda ise, fail ve fiilin öğrenilmesinden sonra kanunda öngörülen süre içinde şikâyet başvurusu yapılması gerekir. Ceza avukatı, bu sürecin her aşamasında müvekkilinin hak ve menfaatlerini korumak; ifade aşamasında hazır bulunmak, tutuklama ve diğer tedbirlere itiraz etmek, delillerin toplanmasında etkin rol almakla yükümlüdür.
Özer Hukuk Bürosu olarak Konya’da ceza hukuku alanında; soruşturma ve kovuşturma safhalarının tamamında, şüpheli, sanık ve mağdurlara yönelik profesyonel ceza avukatlığı hizmeti sunmaktayız.
